Przejdź do treści
nawozy.eu

Podpowiadamy jak nawozić soję

Nawożenie soi

Soja to ważna gospodarczo roślina bobowata grubonasienna (strączkowa).

Podstawowe informacje

Soja to ważna gospodarczo roślina bobowata grubonasienna (strączkowa). Jej zaletą, podobnie jak innych roślin bobowatych, jest możliwość wiązania wolnego azotu atmosferycznego (dzięki temu, że soja żyje w symbiozie z bakteriami brodawkowymi Bradyrhizobium japonicum). Znacząco obniża to koszty nawożenia uprawy azotem (bakterie brodawkowe mogą związać do 100 kg N/ha rocznie). Soja zostawia bardzo dobre stanowisko dla kolejnych roślin w płodozmianie. Jest rośliną fitosanitarną, zwłaszcza w płodozmianach z dużym udziałem zbóż. Słoma i korzenie soi wzbogacają glebę w materię organiczną. Co również ważne, soja dobrze gospodaruje zasobami wody w glebie (pobiera 3-4 razy mniej wody z ha niż na przykład kukurydza, pozostawiając stanowisko niewyczerpane z wody, nawet jeśli w trakcie wegetacji opadów brakowało).

W uprawie soi duży udział w kosztach bezpośrednich stanowi koszt zakupu materiału siewnego. Niezwykle ważny jest właściwy dobór odmiany (uwzględniający jej wczesność i długość okresu wegetacji, dopasowany do warunków glebowo-klimatycznych stanowiska). Z uwagi na początkowy powolny wzrost (intensywny wzrost roślin rozpoczyna się dopiero w drugiej połowie czerwca), soja wymaga skutecznej ochrony herbicydowej, ponieważ chwasty silnie konkurują z uprawą o wodę, światło i składniki pokarmowe. Problemem w uprawie soi jest niskie osadzenie dolnych strąków (od 9 cm do 13 cm od podstawy), powodujące straty w trakcie koszenia. Uprawa soi dobrze wpisuje się w kalendarz prac w gospodarstwie. Zbiór soi odbywa się przeważnie w drugiej połowie września, a więc poza okresem spiętrzenia jesiennych prac polowych. Po zbiorze soi, w terminie agrotechnicznym można wysiać na przykład pszenicę ozimą.

Wymagania klimatyczno-glebowe

Soja jest rośliną o małych wymaganiach wodnych, dobrze gospodarującą wodą. Dobrze rozwinięty system korzeniowy może pobierać wodę z głębszych warstw gleby, a pokrycie części nadziemnych (łodygi, liści, strąków) włoskami chroni roślinę m.in. przed nadmiernym parowaniem. Największe wymagania wodne (okres krytyczny) występują w fazie kiełkowania i wschodów roślin oraz od kwitnienia do zawiązywania strąków.

Niekorzystne dla kiełkowania i początkowego rozwoju roślin jest zaskorupienie gleby, które zwiększa nasilenie chorób zgorzelowych soi. Nadmiar wody, jeśli występuje w okresie formowania i dojrzewania nasion, sprzyja bujnemu rozwojowi części nadziemnej i w efekcie może prowadzić do wylegania roślin. Soja jest rośliną ciepłolubną, dnia krótkiego. Najwyższe wymagania cieplne ma w okresie wschodów, kwitnienia i dojrzewania. Optymalna temperatura gleby w okresie kiełkowania i początkowego wzrostu roślin to 10-12°C (fenologicznie jest to czas kwitnienia klonu zwyczajnego i koniec pory kwitnienia wiśni). Wiosenne przymrozki mogą uszkadzać młode rośliny soi, zwłaszcza gdy nasiona zostały wysiane zbyt wcześnie, w nieogrzaną glebę.

Soja cechuje się dużą tolerancją na niekorzystne zjawiska pogodowe, ma też duże zdolności regeneracyjne. Najlepsze wyniki uzyskuje się, gdy uprawiana jest na stanowiskach w wysokiej kulturze, przewiewnych, zasobnych w składniki pokarmowe, o dużych zdolnościach do magazynowania wody. Roślinę zaleca się uprawiać na glebach od klasy I do IVa (kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego, pszennego wadliwego do żytniego bardzo dobrego). Udaje się na glebach klas IVb i V (gleby kompleksu żytniego dobrego), pod warunkiem, że są one w wysokiej kulturze rolnej, a w trakcie wegetacji ilość opadów jest wystarczająca.

Pod uprawę soi nie nadają się gleby zbyt zwięzłe, pozbawione struktury, silnie zaskorupiające się, zimne oraz te o nieuregulowanym odczynie i szybko przesuszające się (np. gleby piaszczyste kompleksu żytniego słabego). Soi, z uwagi na wrażliwość młodych roślin na późnowiosenne przymrozki, nie należy uprawiać w dolinach i obniżeniach terenu. Pod uprawę nie warto też wybierać pól zakamienionych, z dużą ilością brył gleby, ponieważ zbiór roślin w takich warunkach jest znacznie utrudniony, ze względu na nisko prowadzone kosy kombajnów.

Czynniki środowiskowe odgrywają dużą rolę we wzroście i rozwoju soi. Gleba przeznaczona pod uprawę powinna mieć uregulowany odczyn (pH w 1M KCl powyżej 6,O) i przynajmniej średnią zasobność w przyswajalne formy fosforu, potasu i magnezu. Rozwój bakterii brodawkowych również uzależniony jest od właściwości stanowiska, w tym jego zasobności w azot. Na stanowiskach zasobnych w azot mineralny (na których zastosowano wysokie dawki mineralnych nawozów azotowych lub obornik) brodawki słabiej się zawiązują.

Soję warto uprawiać po zbożach i kukurydzy. Uprawa po tych roślinach pozostawia stanowisko wolne od chwastów, a także z reguły mało zasobne w azot. Problemem w uprawie soi po takich przedplonach może być negatywne (fitotoksyczne) działanie pozostałości herbicydów.

Nie zaleca się uprawy soi po rzepaku i słoneczniku, ponieważ większe jest wtedy ryzyko porażenia przez sprawcę zgnilizny twardzikowej. Nie należy także uprawiać soi po innych bobowatych. Natomiast z uwagi na lepsze brodawkowanie, sprawdza się uprawa soi po sobie.

Wymagania pokarmowe

Soja z plonem 1 t nasion i odpowiednią ilością słomy przeciętnie pobiera: 65-75 kg azotu (N), 15-20 kg fosforu (P₂O₅), 35-45 kg, potasu (K₂O), 30-40 kg wapnia (CaO), 6-8 kg magnezu (MgO) i 8 kg siarki (S), czyli 20 kg SO₃ oraz 40 g boru (B), 25 g miedzi (Cu), 60 g cynku (Zn), 90 g manganu (Mn), 1 g molibdenu (Mo). Wykazuje dużą wrażliwość na niedobór cynku, a na glebach lekkich także molibdenu.

Nawożenie przedsiewne

Ze względu na krótki okres wegetacji (120-140 dni), nawożenie pod soję musi być odpowiednio zbilansowane.

Nawozy fosforowe i potasowe należy dobrze wymieszać z glebą (z warstwą o głębokości 10-20 cm). Fosfor i potas najlepiej zastosować jesienią, pod orkę, wykorzystując Holist agro PK 15-30, Super fos dar 40 czy Holist agro K (Mg) 55 (+5). Dawki nawozów należy ustalić w oparciu o możliwy do osiągniecia plon nasion, zasobność gleby i warunki pogodowe (przede wszystkim ilość opadów). Na glebach o średniej zasobności dawki fosforu i potasu wynoszą zwykle 40-60 kg P₂O₅/ha i 80-100 kg K₂O/ha. Przy niskiej zawartości składników pokarmowych w glebie, dawki należy zwiększyć do 100 kg P₂O₅/ha i 160 kg K₂O/ha.

Na glebach lekkich lub jeśli dawka nawozów potasowych jest wysoka, nawożenie potasem można podzielić i 2/3 dawki zastosować jesienią, a 1/3 na wiosnę. Nawozy wieloskładnikowe typu Polifoska i Amofoska sprawdzą się w wiosennym nawożeniu soi.

Soja dobrze reaguje na dodatkowe nawożenie magnezem, stąd warto do nawożenia wybierać nawozy wieloskładnikowe wzbogacone w ten pierwiastek, jak: Amofoska 4-12-12, Polifoska Plus, Polifoska Petroplon. Na glebach o niskiej zasobności w magnez dobrym rozwiązaniem jest wprowadzanie tego składnika przy okazji wapnowania pól (wykorzystując wapno magnezowe), najlepiej na 2 lata przed uprawą soi.

Dawki przykładowych nawozów polecanych do przedsiewnego nawożenia soi, przy założonym plonie nasion 3 t/ha

NawózDawka nawozu* (kg/ha)Dodatkowe zalecenia
Amofoska 4-10-22 corn400-500
Amofoska 4-16-18300-400
Holist agro K (Mg) 55 (+5)150-200należy uzupełnić fosforem w dawce 40-60 kg P₂O₅/ha (np. stosując Polidap w dawce 100-150 kg/ha lub Super fos dar w dawce 100-150 kg/ha)
Holist agro NK 10-31200-250należy uzupełnić fosforem w dawce 40-60 kg P₂O₅/ha (np. stosując Polidap w dawce 90-120 kg/ha lub Super fos dar w dawce 100-150 kg/ha)
Holist agro PK 15-30250-350
Polidap90-120należy uzupełnić potasem w dawce 80-100 kg K₂O/ha
Polifoska 5250-350
Polifoska 6200-300
Polifoska 8150-250
Polifoska Krzem300-350
Super fos dar 40100-150należy uzupełnić potasem w dawce 80-100 kg K₂O/ha

* podane dawki są odpowiednie dla upraw o wysokiej kulturze rolnej, uregulowanym odczynie i przynajmniej średniej zasobności w fosfor i potas

Nawożenie azotem

Soja, dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi Bradyrhizobium japonicum, może korzystać z azotu atmosferycznego. W efekcie potrzebuje niewielkich dawek nawozów azotowych. Przedsiewne nawożenie azotem stosuje się, gdy zasobność gleby w azot mineralny jest niska (na przykład na glebach ubogich w próchnicę lub w warunkach zimnej i deszczowej wiosny). Wówczas celowe jest zastosowanie 20-30 kg N/ha w nawozach szybko działających, jak: Pulan Macro, Zaksan, Salmag, Saletrzak 27 standard plus, Saletrosan 30, Saletromag 25. Takie działanie ma na celu właściwe odżywienie młodych roślin soi do czasu, kiedy zaczną one asymilować azot z powietrza, a ten proces występuje dopiero w fazie 3-4 liści właściwych.

Dawki przykładowych nawozów azotowych polecanych do przedsiewnego nawożenia soi, przy założonym plonie nasion 3 t/ha

NawózDawka nawozu (kg/ha)
Megan 33,560-90
Pulan60-90
Pulan Macro60-90
Zaksan60-90
Saletromag 2580-120
Saletrosan 26 plus80-120
Saletrosan 3070-100
Saletrzak 27 standard plus70-110
Salmag70-110
RSM 2870-110 (55-86)*
RSM 3070-100 (54-77)*
RSM 3260-90 (45-68)*
RSMS 26 (+7,5)80-120 (63-94)*
RSMS 28 (+12,5)70-110 (53-83)*

* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha

Szczyt intensywnego pobierania azotu przez soję przypada na początek fazy kwitnienia roślin. Jest to okres krytyczny, w którym należy sprawdzić intensywność brodawkowania. Ocenę najlepiej wykonać na początku fazy kwitnienia, na losowo pobranych roślinach, reprezentatywnych dla plantacji. Jeśli na korzeniach roślin nie wytworzyły się brodawki (np. na skutek niezaszczepienia nasion bakteriami Bradyrhizobium japonicum) lub brodawkowanie jest słabe, celowe będzie podanie azotu w dawce 30-40 kg N/ha, na początku kwitnienia roślin. Najlepiej jest wówczas podać azot w formie saletry amonowej, a więc Pulanu Macro czy Zaksanu.

Dawki przykładowych nawozów azotowych polecanych do nawożenia soi na początku fazy kwitnienia, przy założonym plonie nasion 3 t/ha

NawózDawka nawozu (kg/ha)
Megan 33,590-120
Pulan90-120
Pulan Macro90-130
Zaksan90-120

W uprawie soi wysokie dawki azotu nie są pożądane, ponieważ wpływają negatywnie na rozwój roślin (wybujała część nadziemna), mogą powodować ich wyleganie i wydłużać wegetację, co w konsekwencji opóźni dojrzewanie nasion i utrudni zbiór. Zbyt wysokie dawki nawozów azotowych osłabiają symbiozę roślin z bakteriami brodawkowymi. Optymalizacja nawożenia azotem jest zatem zasadna, ponieważ ograniczenie zużycia nawozów z jednej strony pomaga dbać o środowisko, a z drugiej – poprawia efektywność ekonomiczną uprawy.

Nawożenie siarką

Siarka to ważny pierwiastek w nawożeniu soi. Jest potrzebna do budowy aminokwasów, czyli w efekcie do budowy białka. Pierwiastek ten można uzupełnić wiosną, stosując nawozy azotowe zawierające siarkę, na przykład Saletromag 25, Saletrosan 26 plus czy Saletrosan 30.

Dawki przykładowych nawozów azotowo-siarkowych polecanych do przedsiewnego nawożenia soi, przy założonym plonie nasion 3 t/ha

NawózDawka nawozu (kg/ha)
RSMS 26 (+7,5)80-120 (63-94)*
RSMS 28 (+12,5)70-110 (53-83)*
Saletromag 2580-120
Saletrosan 26 plus80-120
Saletrosan 3070-100

* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha

Dokarmianie dolistne

Soja dobrze reaguje na nawożenie mikroelementami. Warto o nim pamiętać, ponieważ mikroelementy są niezbędne m.in. w procesie symbiotycznego wiązania azotu. Cynk stymuluje syntezę aminokwasu tryptofanu biorącego udział w komunikacji roślin z bakteriami brodawkowymi, bor odpowiada za rozwój brodawek korzeniowych, molibden jest jednym ze składników enzymu nitrogenazy przekształcającego azot atmosferyczny do przyswajalnego przez rośliny.

Wpływ nawożenia na jakość plonu

Podanie mikroskładników na początku fazy kwitnienia soi korzystnie wpływa na wielkość i jakość plonu. Dokarmianie molibdenem stymuluje rozwój systemu korzeniowego i tworzenie brodawek korzeniowych, zwiększa także liczbę strąków i poprawia zawiązywanie nasion.

Bor wspomaga procesy kwitnienia i wykształcania nasion. Prawidłowe nawożenie fosforem, potasem i magnezem poprawia wypełnienie nasion i zwiększa równomierność dojrzewania.

Wartość nawozowa resztek pożniwnych

W 1 tonie resztek po zbiorze soi znajduje się około 9 kg azotu (N), 4 kg fosforu (P₂O₅) i 10 kg potasu (K₂O).

Nawozy do tej uprawy

Nawozy, w których kartach znajdziesz zalecenia dla uprawy: soja.

Cały katalog

Inne uprawy