


Podpowiadamy jak nawozić jęczmień jary
Nawożenie jęczmienia jarego
Jęczmień jary, ze względu na wyjątkowe parametry żywieniowe, jest ważną rośliną pastewną.
Podstawowe informacje
Jęczmień jary, ze względu na wyjątkowe parametry żywieniowe, jest ważną rośliną pastewną. Gatunek ten może być również wykorzystywany na cele browarne. Jest to zboże o krótkim okresie wegetacji. Ma dość duże wymagania glebowe, głównie ze względu na stosunkowo słabo rozwinięty system korzeniowy. Jęczmień jary jest wrażliwy na niskie temperatury oraz niedobór i nadmiar wody, zwłaszcza w początkowych fazach rozwojowych. Jest także bardzo wrażliwy na kwaśny odczyn gleby.
Uzyskanie wysokich plonów ziarna jest możliwe, gdy jęczmień jary uprawiany jest po dobrych przedplonach, tj. po buraku cukrowym, ziemniaku, kukurydzy. W praktyce rolniczej najczęściej jednak gatunek ten uprawia się po zbożach, a te – z wyjątkiem owsa – nie są dobrymi przedplonami dla jęczmienia jarego. Negatywny wpływ uprawy jęczmienia jarego po roślinach zbożowych można łagodzić poprzez uprawę międzyplonów na przyoranie, np. facelii błękitnej czy gorczycy białej. Jęczmienia browarnego nie zaleca się uprawiać po roślinach bobowatych z uwagi na wysoką zawartość azotu mineralnego w glebie, co może się przekładać na nadmierną zawartość białka w ziarnie (stanowisko po bobowatych jest natomiast pożądane w przypadku uprawy jęczmienia na cele paszowe). Bezwzględnie należy unikać uprawy jęczmienia po sobie, ponieważ nasila się wtedy występowanie chorób podstawy źdźbła, w efekcie taka praktyka może skutkować spadkiem plonu roślin o 15-20%.
Wymagania klimatyczno-glebowe
Jęczmień jary w początkowym okresie wzrostu (od siewu do krzewienia) wymaga umiarkowanych opadów, które warunkują właściwy rozwój systemu korzeniowego. Rośliny należy wysiewać możliwie wcześnie, o ile pozwolą na to warunki wilgotnościowe gleby. Wczesny siew, zwłaszcza plantacji przeznaczonych na cele browarne, zwiększa szanse uzyskania wysokiego plonu o odpowiednio niskiej zawartości białka (wraz z opóźnianiem terminu siewu zwiększa się zawartość białka w ziarnie, co nie jest pożądane, ponieważ obniża jakość słodu). W maju i czerwcu wymagania wodne jęczmienia szacowane są na 130 mm, w lipcu natomiast na 45 mm. Wyższe opady w okresie dojrzewania ziarna przedłużają wegetację roślin, co wpływa negatywnie na jakość ziarna, zwiększa presję chorób grzybowych i ryzyko wylegania roślin. Przy niedostatecznej ilości opadów w trakcie dojrzewania roślin (susza, nadmierne nasłonecznienie) ziarno jest gorzej wypełnione i ma większą zawartość białka, co obniża jego wartość browarną.
Głównym warunkiem powodzenia uprawy jest jednak temperatura gleby. Siew w zbyt wilgotną, nieogrzaną glebę hamuje rozwój roślin. Wymagania termiczne jęczmienia jarego są dość wysokie. Najlepiej, jeśli temperatura w okresie wschodów wynosi 5-7°C (jęczmień toleruje przymrozki do -4°C). W okresie strzelania w źdźbło optymalna temperatura rozwoju roślin to 12-15°C. Stres cieplny występujący od kłoszenia do dojrzałości wodnej ziarniaków, wywołany zbyt wysokimi temperaturami, połączony z suszą glebową, może znacznie ograniczyć plony roślin.
Jęczmień jary wymaga dobrych stanowisk o wysokiej kulturze rolnej. Gatunek ten zaleca się uprawiać na glebach kompleksu pszennego bardzo dobrego, pszennego dobrego, pszennego wadliwego oraz żytniego bardzo dobrego, zaliczanych do klas bonitacyjnych I-IVa.
Jęczmień jary najlepiej udaje się na stanowiskach o pH 5,5-7,2, zasobnych w składniki pokarmowe i wodę. W celu uregulowania odczynu należy przynajmniej raz na 4 lata wykonać podstawową analizę gleby, a wapnowanie najlepiej zastosować pod roślinę przedplonową. Eliminuje się wówczas ryzyko uwsteczniania się pierwiastków oraz nadmiaru w roztworze glebowym wolnych jonów glinu i manganu, na które jęczmień jary jest bardzo wrażliwy.
Wymagania pokarmowe
Jęczmień jary z plonem 1 tony ziarna i odpowiednią ilością słomy przeciętnie pobiera: 25 kg N (odmiany browarne 20 kg N), 11 kg fosforu (P₂O₅), 22-26 kg potasu (K₂O), 3-4 kg wapnia (CaO), 3-4 kg magnezu (MgO), 9 kg siarki (SO₃) oraz 5 g boru (B), 9 g miedzi (Cu), 260 g żelaza (Fe), 70 g manganu (Mn), 0,7 g molibdenu (Mo) i 60 g cynku (Zn). Wykazuje dużą wrażliwość na niedobór miedzi i średnią na niedobór manganu. Niedobór manganu występuje najczęściej w glebie świeżo wapnowanej oraz przy pH gleby powyżej 6,5.
Nawożenie przedsiewne
Nieodpowiednio zbilansowane nawożenie pogarsza kondycję roślin, a także powoduje znaczny spadek plonu ziarna oraz obniżenie jego wartości technologicznej. Nawożenie fosforem i potasem należy przeprowadzić jesienią „pod pług”, na glebach lżejszych zabieg ten można przesunąć na okres wiosny. Wysokość dawek fosforu i potasu zależy od zasobności gleby, przedplonu i wysokości uzyskiwanych plonów.
Jęczmień jary jest bardzo wrażliwy na niedobór magnezu. W przypadku niedoboru tego składnika, powinien on być dostarczony roślinom przed siewem. Na glebach zakwaszonych o niskiej zawartości magnezu należy stosować wapno magnezowe. Natomiast w przypadku uregulowanego odczynu gleby, a niskiej zasobności gleby w ten pierwiastek, należy stosować przedsiewnie nawozy magnezowe oraz nawozy wieloskładnikowe wzbogacone w magnez, a także siarkę.
Dawki przykładowych nawozów polecanych do przedsiewnego nawożenia jęczmienia jarego, przy założonym plonie ziarna 6 t/ha
| Nawóz | Dawka nawozu* (kg/ha) | Dodatkowe zalecenia |
|---|---|---|
| Amofoska 4-12-12 | 300-400 | należy uzupełnić potasem w dawce 40-60 kg K₂O/ha |
| Amofoska 4-12-20 | 350-500 | |
| Amofoska 4-16-18 | 300-450 | należy uzupełnić potasem w dawce 30-50 kg K₂O/ha |
| Amofoska 5-10-25 z borem | 350-500 | |
| Fosfarm 4-8-21 | 400-500 | |
| Fosfarm 4-10-15 | 400-500 | należy uzupełnić potasem w dawce 30-50 kg K₂O/ha |
| Holist agro NK 10-31 | 200-300 | należy uzupełnić fosforem w dawce 40-60 kg P₂O₅/ha (np. stosując Super fos dar w dawce 100-150 kg/ha) |
| Holist agro PK 15-30 | 300-400 | |
| Polidap | 100-150 | należy uzupełnić potasem w dawce 80-120 kg K₂O/ha |
| Polifoska 5 | 250-300 | |
| Polifoska 6 | 200-300 | |
| Polifoska 8 | 150-250 | należy uzupełnić potasem w dawce 40-60 kg K₂O/ha |
| Polifoska Krzem | 300-350 | |
| Super fos dar 40 | 100-150 | należy uzupełnić potasem w dawce 80-120 kg K₂O/ha |
* podane dawki są odpowiednie dla upraw o wysokiej kulturze rolnej, uregulowanym odczynie i przynajmniej średniej zasobności w fosfor i potas
Do nawożenia przedsiewnego jęczmienia jarego, zarówno plantacji przeznaczonych na cele paszowe, jak również browarne, mogą być wykorzystywane wszystkie nawozy znajdujące się na rynku. Nawozy dwuskładnikowe, tj. Holist agro PK 15-30, Super fos dar 40, zalecane są zarówno do aplikacji jesiennej, jak i wiosennej. Do wiosennej, przedsiewnej aplikacji polecane są nawozy zawierające obok fosforu i potasu także azot, czyli np. Polifoska 5, Polifoska 6, Polifoska Krzem, Amofoska 5-10-25 z borem, Amofoska 4-12-20, Fosfarm 4-10-15, a także Polidap, Holist agro NK 10-31. Nawozy fosforowe i potasowe oraz nawozy kompleksowe są efektywnie wykorzystywane, gdy są wymieszane z glebą na głębokość 10-20 cm (najlepiej stosować je pod orkę jesienną lub wiosenne uprawki przedsiewne, na 7-14 dni przed siewem).
Nawożenie azotem
Wysokość dawki azotu zależy od przeznaczenia plantacji (cele browarne, cele paszowe), wysokości spodziewanego plonu, jakości gleby, a także czynników pogodowych i agrotechnicznych. Dawkę nawozów azotowych należy zbilansować, uwzględniając ilość azotu zastosowanego przedsiewnie w nawozach wieloskładnikowych i dwuskładnikowych.
Jęczmień jary uprawiany na cele paszowe zaleca się nawozić dawką 50-80 kg N/ha, w niesprzyjających warunkach uprawy nawożenie można zwiększyć do 100 kg N/ha.
Nawozy azotowe najlepiej stosować w dwóch dawkach:
- pierwszą dawkę (N1), stanowiącą ok. 60% całkowitej zaplanowanej dawki azotu, należy zastosować przedsiewnie;
- drugą dawkę (N2), stanowiącą 40% całkowitej zaplanowanej dawki, należy zastosować od fazy krzewienia do początku strzelania w źdźbło (zależnie od terminu i wysokości zastosowanej pierwszej dawki, a także warunków pogodowych).
Jeśli gleba na której uprawia się jęczmień jary przeznaczony na cele pastewne jest zasobna (po dobrym przedplonie), a całkowita planowana dawka azotu wynosi około 50-60 kg N/ha, to nawóz w całości powinien być zastosowany przedsiewnie.
Dawki przykładowych nawozów azotowych polecanych do przedsiewnego nawożenia jęczmienia jarego przeznaczonego na cele paszowe
| Nawóz | Dawka nawozu (kg/ha) dla założonych potrzeb nawożenia azotem | ||
|---|---|---|---|
| potrzeby bardzo małe i małe | potrzeby średnie | potrzeby duże i bardzo duże | |
| Pulan | 70-900 | 100-1300 | 140-170 |
| Pulan Macro | 80-90 | 110-140 | 150-190 |
| Zaksan | 70-90 | 110-130 | 140-180 |
| Saletromag 25 | 100-120 | 140-180 | 190-240 |
| Saletrosan 30 | 80-100 | 120-150 | 160-200 |
| Saletrzak 27 standard plus | 90-110 | 130-170 | 180-220 |
| Salmag | 90-110 | 130-170 | 180-220 |
| Salmag z siarką | 90-110 | 130-170 | 180-220 |
| RSM 28 | 90-110 (70-86)* | 130-160 (102-125)* | 170-210 (133-164)* |
| RSM 30 | 80-100 (62-77)* | 120-150 (92-115)* | 160-200 (123-154)* |
| RSM 32 | 80-90 (61-68)* | 110-140 (83-106)* | 150-190 (114-144)* |
| RSMS 26 (+7,5) | 90-120 (70-94)* | 140-170 (109-133)* | 180-230 (141-180)* |
| RSMS 28 (+12,5) | 90-110 (68-83)* | 130-160 (98-121)* | 170-210 (129-159)* |
* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha
Dawki przykładowych nawozów azotowych polecanych do nawożenia jęczmienia jarego przeznaczonego na cele paszowe w terminie N2 (druga dawka azotu)
| Nawóz | Dawka nawozu (kg/ha) dla założonych potrzeb nawożenia azotem | ||
|---|---|---|---|
| potrzeby bardzo małe i małe | potrzeby średnie | potrzeby duże i bardzo duże | |
| Pulan | 50-60 | 70-90 | 100-120 |
| Pulan Macro | 50-60 | 80-90 | -130 |
| Zaksan | 50-60 | 70-90 | 100-120 |
| Saletromag 25 | 60-80 | 100-120 | 140-160 |
| Saletrosan 30 | 50-70 | 80-100 | 120-130 |
| Saletrzak 27 standard plus | 60-70 | 90-110 | 130-150 |
| Salmag | 60-70 | 90-110 | 130-150 |
| Salmag z siarką | 60-70 | 90-110 | 130-150 |
| RSM 28 | 60-70 (47-55)* | 90-110 (70-86)* | 130-140 (102-109)* |
| RSM 30 | 50-70 (38-54)* | 80-100 (62-77)* | 120-130 (92-100)* |
| RSM 32 | 50-60 (38-45)* | 80-90 (61-68)* | 110-130 (83-98)* |
| RSMS 26 (+7,5) | 60-80 (47-63)* | 90-120 (70-94)* | 130-150 (102-117)* |
| RSMS 28 (+12,5) | 60-70 (45-53)* | 90-110 (68-83)* | 130-140 (98-106)* |
* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha
W uprawie jęczmienia jarego przeznaczonego na cele browarne zaleca się stosować niższe dawki azotu, aby uzyskać surowiec o wymaganej przez słodownie zawartości białka. Dawka azotu mieści się zazwyczaj w przedziale 40-70 kg N/ha. Nawóz zaleca się stosować jednorazowo, przedsiewnie – najlepiej na 7-14 dni przed siewem ziarna.
Dawki przykładowych nawozów azotowych polecanych do przedsiewnego nawożenia jęczmienia jarego przeznaczonego na cele browarne
| Nawóz | Dawka nawozu (kg/ha) dla założonych potrzeb nawożenia azotem | ||
|---|---|---|---|
| potrzeby bardzo małe i małe | potrzeby średnie | potrzeby duże i bardzo duże | |
| Pulan | 90-120 | 130-160 | 170-200 |
| Pulan Macro | 90-130 | 140-170 | 190-220 |
| Zaksan | 90-120 | 130-160 | 180-210 |
| Saletromag 25 | 120-160 | 180-220 | 240-280 |
| Saletrosan 30 | 100-130 | 150-180 | 200-230 |
| Saletrzak 27 standard plus | 110-150 | 170-200 | 220-260 |
| Salmag | 110-150 | 170-200 | 220-260 |
| Salmag z siarką | 110-150 | 170-200 | 220-260 |
| RSM 28 | 110-140 (86-109)* | 160-200 (125-156)* | 210-250 (164-195)* |
| RSM 30 | 100-130 (77-100)* | 150-180 (115-138)* | 200-230 (154-177)* |
| RSM 32 | 90-130 (68-98)* | 140-170 (106-129)* | 190-220 (144-167)* |
| RSMS 26 (+7,5) | 120-150 (94-117)* | 170-210 (133-164)* | 230-270 (180-211)* |
| RSMS 28 (+12,5) | 110-140 (83-106)* | 160-200 (121-152)* | 210-250 (159-189)* |
* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha
Do nawożenia warto wykorzystywać szybkodziałające nawozy, tj. Pulan, Pulan Makcro, Zaksan, a także Salmag, Salmag z siarką, Saletrzak 27 standard plus.
Nawożenie siarką
Optymalne nawożenie jęczmienia jarego wymaga bilansu składników pokarmowych, w którym nie powinno zabraknąć siarki. Jęczmień jary, podobnie jak inne zboża, wymaga ok. 9 kg SO₃ na każdą tonę ziarna. Dla plonu ziarna 7 t/ha dawka siarki powinna wynosić ok. 63 kg SO₃/ha.
Do nawożenia przedsiewnego można wykorzystać Saletrosan 30, Saletromag 25, Polifoskę 21. Takie rozwiązanie pozwala na jednoczesne zastosowanie azotu i siarki.
Dawki przykładowych nawozów azotowo-siarkowych polecanych do nawożenia jęczmienia jarego, przy założonym plonie ziarna 6 t/ha
| Nawóz | Dawka nawozu (kg/ha) |
|---|---|
| Polifoska 21 | 150-200 |
| RSMS 26 (+7,5) | 180-230 (141-180)* |
| RSMS 28 (+12,5) | 170-210 (129-159)* |
| Saletrosan 26 plus | 150-200 |
| Saletrosan 30 | 160-200 |
| Saletromag 25 | 190-240 |
| Salmag z siarką | 180-220 |
* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha
Dokarmianie dolistne
Dolistne dokarmianie jęczmienia jarego przeznaczonego na cele paszowe azotem jest zabiegiem o wysokiej efektywności. Doskonałym źródłem azotu jest wodny roztwór mocznika. Nawóz można stosować łącznie z siarczanem magnezu.
Orientacyjne stężenie cieczy użytkowej zawierającej nawóz Pulrea lub Mocznik granulowany 46% do zastosowania w uprawie zbóż
| Faza rozwojowa rośliny | Stężenie cieczy użytkowej (%) | Ilość cieczy użytkowej (l/ha) |
|---|---|---|
| Faza krzewienia (BBCH 25-29) | 8-10 | 200-300 |
| Faza strzelania w źdźbło (BBCH 31-39) | 8-10 | 200-300 |
* wartość w nawiasie – dawka nawozu w litrach na ha
W uprawie jęczmienia jarego przeznaczonego na cele browarne nie zaleca się dolistnego dokarmiania azotem. Aplikacja azotu w zabiegu dolistnym może zwiększyć zawartość białka w ziarnie, co nie jest pożądane.
Stosowanie mikroskładników jest uzależnione od zasobności gleby. Mikroskładniki wpływają pozytywnie na zdrowotność roślin. W warunkach niskiej zasobności i ograniczonej dostępności mikroskładników z gleby (niska temperatura, nadmierna wilgotności gleby, uszkodzenia roślin) warto stosować nawozy mikroskładnikowe. Podobnie wysoką efektywność nawożenia mikroskładnikami uzyskuje się przy niskiej zasobności gleby i wyższym jej pH.
Wpływ nawożenia na jakość plonu
Odpowiednio zbilansowane przedsiewne nawożenie fosforem i potasem pozytywnie wpływa na rozwój systemu korzeniowego, co warunkuje prawidłowy rozwój roślin (dostęp do wody i składników pokarmowych). Rośliny odpowiednio odżywione charakteryzują się większą odpornością na porażenie przez choroby oraz później odczuwają skutki okresowych niedoborów wody w glebie. Właściwe żywienie roślin decyduje o dobrym wypełnieniu ziarna i równomiernym dojrzewaniu. Największy wpływ na jakość ziarna wykazuje nawożenie azotem. Nieodpowiednio zbilansowane, zbyt wysokie lub zbyt późno zastosowane dawki azotu zwiększają zawartość białka w ziarnie, co ogranicza wykorzystanie jęczmienia do produkcji słodu.
Wartość nawozowa resztek pożniwnych
Przyorując słomę jęczmienia jarego, pozostaje w glebie średnio na każdą 1 tonę słomy: 7,5 kg azotu (N), 2,5 kg fosforu (P₂O₅) i 16 kg potasu (K₂O).
Nawozy do tej uprawy
Nawozy, w których kartach znajdziesz zalecenia dla uprawy: jęczmień jary.







Pszenica ozima
Rzepak ozimy
Jęczmień ozimy
Żyto ozime
Pszenżyto ozime
Pszenica jara
Kukurydza
Burak cukrowy
Soja